بایدها و نبایدهایی برای والدین ورزشکاران

مریم طوسی رکورددار دوهای ۶۰ متر، ۱۰۰ متر، ۲۰۰ متر و ۴۰۰ متر زنان ایران در کنار پدر و مادرش

احتمالاً از آغاز تاریخ ورزش همیشه والدینی بوده‌اند که با داد و فریاد خود، با اشتیاق و بصورت حمایتگرانه، منتقدانه یا عاشقانه در جایگاه تماشاچیان حضور داشته‌اند و اکثر اوقات این امر برای عملکرد عالی یا ضعیف فرزندشان نقش مهمی داشته است. در ادامه، بایدها و نبایدهای مهمی را برای شما بازگو می‌کنیم که به والدین در حمایت از فرزندشان به شیوه ای مفید و مثبت کمک می‌کند.

بایدها:

  • به فرزندانتان اجازه دهید تا براساس علاقه‌ خود رشته ورزشی‌شان را انتخاب کنند. به آنها فرصت و انتخاب‌های مختلف بدهید و از آنها و انتخابشان حمایت کنید حتی اگر آن انتخاب، با انتخاب شما متفاوت باشد. حتی اگر فرزندتان با ورزش نکردن راحتتر است، لازم است گاهی از این انتخاب او نیز حمایت کنید.
  • به فرزندانتان بیاموزید که به مربیان خود احترام بگذارند. این کار را با رفتار خود و احترام گذاشتن به مربیان، به آنها بیاموزید. این موضوع برای پیشرفت و عملکرد بهتر فرزندان شما مفید است، چرا که بهتر به دستورات و راهنمایی‌های مربی خود گوش خواهند داد.
  • اجازه دهید فرزندانتان اشتباه کنند و از آن اشتباهات درس بگیرند. وقتی فرزند شما اشتباهی می‌کند از او بپرسید در این موقعیت چه کارهای دیگری می‌توانست انجام دهد؟ از این تجربه چه چیزهایی آموخته است و آیا می‌خواهند راهنمایی‌های شما را نیز داشته باشد؟ (توجه داشته باشید که منظور از این راهنمایی‌ها نقد کردن و دنبال مقصر گشتن نیست، بطور مثال می‌توانید بگویید: چه چیزهایی دیدید، شما فکر می‌کنید کدام بخش را می‌توانست متفاوت انجام دهد و از نگاه شما آنها چه درسهایی می‌توانند از این اشتباه بیاموزند.).
  • مشتاق و حمایتگر، آرام و خنده رو باشید. آنها را درک کنید و با آغوشی باز پذیرای آنها باشید. فرآیند یادگیری و بهبود توانایی‌های بدنی فرزند خود را با صبر و تحمل نظاره‌گر باشید. از حضور در کنار فعالیتهای ورزشی و موفقیت‌های- حتی کوچک- فرزند خود لذت ببرید و این احساس را با آنها در میان بگذارید.
  • در باورهای خود انعطاف پذیر باشید. از اشتباه خود آگاه شوید و به سرعت آن را تصحیح کنید. به طرف دیگر ماجرا هم گوش دهید و اجازه دهید فرزندتان با حمایت‌های شما به دنبال خواسته‌هایش برود.

نبایدها :

  • سعی نکنید که آرزوها و کاستی‌های دوران جوانی خود را از طریق فرزندتان جبران کنید. بطور مثال اگر شما می‌خواستید یک قهرمان فوتبال باشید، لزومی ندارد که فرزند شما نیز همین انتخاب را داشته باشد. بپذیرید که فرزند شما ممکن است از این ورزش یا حتی هیچ ورزش دیگری خوشش نیاید.
  • در صورت برنده نشدن تیم یا فرزندتان، به هیچ عنوان از مربیان، داوران، دیگر بازیکنان تیم، امکانات، یا حتی آب و هوا و… خرده نگیرید و آنها را مقصر ندانید. مقصر قلمداد کردن دیگران به فرزندتان عدم مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی را می‌آموزد. همچنین، در این صورت آنها یاد نمی‌گیرند که به شیوه‌های دیگر انجام آن کار بیاندیشند و یا از اشتباهات خود درس بگیرند و در نهایت در هر شکستی دیگران را مقصر خواهند دانست.
  • هرگز، هرگز، هرگز فرزندتان را تحت فشار نگذارید. ورزشکاران نوجوانی که بیش از توانشان تحت فشار برآورده کردن انتظارات نابجا قرار بگیرند ممکن است اعتماد به نفس خود را از دست بدهند؛ نسبت به والدین خود بی‌علاقه شوند؛ مدام در برابر والدین خود مقاومت بی‌دلیل نشان دهند؛ به خود و توانایی‌های خود ایمان نداشته باشند؛ عادات خواب و غذایی‌ نامتعادلی پیدا کنند و در نهایت دست از تلاش کردن بردارند.
  • از آنها انتظار نداشته باشید که کاملترین و بهترین باشند. کمال طلبی و زیاده خواهی زندگی کردن را سخت می‌کند. عملکرد فرزند شما ارتباطی با شخصیت اجتماعی شما ندارد. بیان جملاتی همچون “عملکرد ضعیف تو، وجهه‌ی من را خراب می‌کند”، “نتیجه‌ی مسابقه‌ی تو نشانگر شخصیت من است” و…  بسیار مخرب هستند. فرزند شما مسئول گذشته و شهرت شما در جامعه نیست.

با یادآوری این فهرست ساده والدین می‌توانند کاری کنند که هم خود و هم فرزندشان از ورزش لذت ببرند. اکثر نوجوانان ورزش می‌کنند؛ زیرا آنها از بازی‌های جذاب لذت می‌برند. وقتی ورزش تبدیل به کاری پر زحمت شود آنها علاقه خود را به آن از دست می‌دهند و برای رشد خود تلاشی نمی‌کنند. فراموش نکنید که باید از جدیت و فشار بی‌مورد خود بر فرزندتان کم کنید تا از رقابت‌های ورزشی بیشتر لذت ببرد.

منابع:

  1. Excerpted from THE MENTAL ATHLETE (Human Kinetics, 2003)
  2. Do’s and Don’ts for Parents of Young Athletes, Kay Porter, Ph.D. Porter Performance Systems.from http://www.appliedsportpsych.org

ترجمه و گردآوری: سید احمد قاضی عسگر

کارشناس ارشد روانشناسی ورزشی دانشگاه تهران

1دیدگاه برای بایدها و نبایدهایی برای والدین ورزشکاران

  1. “یادگیری در سنین نوجوانی مانند نقش بستن بر روی سنگ است.” حضرت محمد (ص)

    همان طور گه بزرگان بارها گفته اند ریشه تمامی چالش ها و فشارهای آدمی، جهل و عدم اگاهی است؛ بسیاری از ورزشکاران از اهمیت فاکتورهای آمادگی روانی ناآگاه بوده و برنامه ای برای بهبود این مهارت ها ندارند.
    بهترین زمان برای آموزشِ برنامه های آمادگی روانی به ورزشکار، سنین پایین تر و نوجوانی است، چرا که در این سن یادگیری سریع تر و پایدارتر صورت می گیرد.
    ورزشکار در این سنِ حساس، نیازمند کسب تجارب ارزشمند و یادگیری نکات مربوط به موفقیت است، تا در آینده و در بزرگسالی این یادگیری ها حامی وی برای پیشرفت و گذر از چالش های زندگی باشند.
    موفق و سربلند باشید

دیدگاهی بنویسید

آدرس ایمیل شما محفوظ می ماند


*